SAC Gallery | คิดสักนิดก่อนใช้เทปกาว
14322
post-template-default,single,single-post,postid-14322,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,paspartu_enabled,paspartu_on_bottom_fixed,qode_grid_1300,qode-content-sidebar-responsive,qode-theme-ver-17.2,qode-theme-ssbd design,wpb-js-composer js-comp-ver-5.6,vc_responsive
 

คิดสักนิดก่อนใช้เทปกาว

ตั้งแต่เทปกาวถูกคิดค้นขึ้นเป็นครั้งแรกในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 เทปกาวก็กลายเป็นที่รู้จักและได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย ด้วยความที่ใช้ง่ายจึงถูกไปนำไปใช้งานหลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะ การซ่อมแซมเอกสารและหนังสือ ตลอดจนใช้ซ่อมแซมงานศิลปวัตถุ แต่จุดแข็งของเทปกาวที่คนทั่วไปชอบนั้น กลับกลายเป็นปัญหาหลักกวนใจนักอนุรักษ์ในเวลาต่อมา เพราะกาวบนเทปกาวนี้ไม่เป็นผลดีต่อวัตถุในระยะยาว

 

สารเคมีในเนื้อกาวบนเทปใสที่ทำหน้าที่ยึดประสานนี้ จะเกิดการเปลี่ยนสภาพตามกาลเวลา ส่งผลกระทบโดยตรงต่อตัววัตถุ เพราะเมื่อเทปกาวเสื่อมสภาพลงตามอายุ ถึงระยะเวลาหนึ่งจะเกิดการเปลี่ยนสภาพ เปลี่ยนสีเป็นสีเหลืองหรือน้ำตาลจากการทำปฏิกิริยากับอากาศ และจากฝุ่นที่กาวดึงดูดไว้ กลายเป็นคราบเหนียว แห้งและแข็งยึดเกาะติดแน่นกับวัตถุ หลายๆ ครั้งเทปหลุดออกไปแล้วแต่คราบกาวยังอยู่ ไม่สามารถเอาออกได้ด้วยการดึงออกตามปกติ เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้วัตถุเสื่อมสภาพเพิ่มเติมอย่างต่อเนื่อง

 

โดยเฉพาะวัตถุประเภทเส้นใยอย่างผ้าและกระดาษซึ่งสามารถดูดซับของเหลวได้ดี การที่จะเอากาวออกทำได้ยากมาก เพราะกาวจากเทปที่แทรกซึมลงไปบนวัตถุ ไม่ได้ยึดติดแค่ชั้นพื้นผิวแต่ยังซึมลึกลงไปถึงเส้นใยด้วย ผลกระทบของกาวบนเทปที่มีต่อเส้นใยนั้นซับซ้อนจนบางคนอาจนึกไม่ถึง นักอนุรักษ์จะต้องพิจารณาอย่างรอบคอบถึงสารเคมีที่จะนำมาใช้ ถึงเรื่องความสามารถในการละลายคราบ ความสามารถในการระเหยของสารเคมีนั้นๆ ที่จะค่อยๆ ทำให้คราบกาวอ่อนตัวหรือบวมขึ้น ก่อนจะค่อยๆ แซะหรือคีบออกมาอย่างระมัดระวัง ในขณะเดียวกันก็ต้องไม่ละลายคราบกาวแล้วแทรกซึมเข้าไปในเนื้อวัตถุจนเกิดเป็นคราบที่ใหญ่และซึมลึกกว่าเดิม

 


 

กรณีที่จะยกมาเป็นตัวอย่างนี้ นักอนุรักษ์เพิ่งได้ทำการตรวจสภาพวัตถุซึ่งเป็นพัดผ้าไหมเนื้อบางแบบจีน (Silk Gauze) สองชิ้นประกบกัน ทั้งสองด้านตกแต่งด้วยการเขียนสีลงบนผ้าไหม จากการตรวจสภาพ พบว่ามีการเสื่อมสภาพจากอายุและการใช้งาน บริเวณที่เป็นผ้าไหมมีสภาพแห้งกรอบ มีรอยฉีกขาดของเส้นใยอยู่ทั่วไป และปัญหาสำคัญคือมีการใช้เทปกาวแบบใส ติดไว้บริเวณรอยแตกเพื่อประสานและยึดติดรอยขาดเข้าด้วยกัน

 

สิ่งสำคัญอย่างยิ่งจากกรณีนี้คือ การเอากาวออกจะก่อให้เกิดความเสี่ยงสูงต่อชั้นสีและสารยึดที่อยู่ในสีที่ใช้เขียนภาพด้วย เพราะตัวทำละลายที่จะช่วยเอากาวออก ไม่ได้ทำละลายเฉพาะเนื้อกาวเท่านั้น แต่ยังเข้าไปทำละลายชั้นสีและสารยึดโดยไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ แถมคราบกาวบางชนิดยังเหนียวและแห้งมากจนตัวทำละลายทั่วไปไม่สามารถทำละลายได้ ต้องใช้ตัวทำละลายที่เข้มข้นขึ้น ซึ่งก็จะส่งผลกระทบมากขึ้นต่อชั้นสีและตัววัตถุด้วยเช่นกัน จึงต้องดำเนินการด้วยความระมัดระวังเป็นอย่างยิ่ง

 

การนำเทปกาวมาใช้จึงเป็นเรื่องที่ต้องคิดให้ถี่ถ้วน เพราะเทปกาวแทบทุกชนิดสร้างปัญหาทั้งที่มองเห็นได้และมองไม่เห็น บางครั้งความเสียหายเกิดขึ้นไม่มาก แต่หลายๆ ครั้งความเสียหายก็รุนแรงมากจนไม่สามารถย้อนคืนได้

 

เรื่องโดย: นางสาวปิยะมน กิ่งประทุมมาศ

นักอนุรักษ์ SAC Conservation Lab

 


 

หากคุณกำลังมองหาที่ปรึกษาเรื่องเก็บรักษางานสะสมของคุณ สามารถปรึกษาเราได้ที่ “SAC Conservation Lab

บริการด้านการอนุรักษ์และซ่อมแซมศิลปะวัตถุโดยทีมงานที่เชี่ยวชาญด้านการอนุรักษ์ ให้บริการทั้งทางด้านการปรึกษาแนวทางและบริการด้านการอนุรักษ์

สามารถดูรายละเอียดเพื่มเติมได้ ที่นี่

 

ติดต่อขอรับบริการและสอบถามทาง:

อีเมล: krittathat@sac.gallery

โทรศัพท์: 02-258-5580 ต่อ 401, 084-695-6592

Line Official: @sacbangkok